Podgórecki, Adam

Podgórecki, Adam (1925-1998) – socjolog, prawnik, wykładowca akademicki. Twórca podstaw nowoczesnej socjotechniki jako odrębnej dziedziny nauk społecznych.

Kariera akademicka: W latach 1945-1948 studiował prawo na Uniwersytecie Jagiellońskim. Tamże otrzymał stopień naukowy doktora (1951) na podstawie dysertacji pt. „Związki zawodowe w rozwoju społeczeństwa angielskiego XIX w.” Rok później ukończył magisterskie studia socjologiczne. Kilka lat praktykował jako radca prawny. W 1956 r. przyjęty został na aspiranturę do kierowanej przez prof. Tadeusza Kotarbińskiego Katedry Logiki w Instytucie Filozoficznym Uniwersytetu Warszawskiego. Od 1958 r. pracował równocześnie jako adiunkt w Zakładzie Historii i Teorii Moralności prowadzonym przez prof. Marię Ossowską w Instytucie Socjologii UW. W 1963 r. habilitował się w IS UW. W latach 1965-1967 pełnił funkcję prodziekana Wydziału Filozofii i Socjologii UW. Od 1968 r. kierował Zespołem Badań Norm Społecznych i Patologii Społecznej IS UW. W 1972 r. uzyskał tytuł profesora nadzwyczajnego i przeniósł się do nowo utworzonego interdyscyplinarnego Instytutu Profilaktyki Społecznej i Resocjalizacji (IPSiR), którego był pomysłodawcą i współorganizatorem. W IPSiR kierował Zakładem Socjologii Norm i Patologii Społecznej. Następnie został profesorem zwyczajnym oraz Full Professor, a później Distinguished Research Professor w Carleton University w Ottawie.

Wyjazdy zagraniczne: stypendysta Fundacji Forda w Nowym Jorku (1959-1960), Visiting Professor w Northwestern University w USA (1971), University of Pennsylvania (1972) i w University of Alberta w Kanadzie (1973), Fellow w All Souls College w Oxford University w Wielkiej Brytanii (1971) i Center for Advanced Study in the Behavioral Sciences w Stanford University w USA (1972); W 1979 r. objął stanowisko profesora socjologii i antropologii w Carleton University w Ottawie. Podczas prawie 20 lat spędzonych w Kanadzie odbył liczne podróże naukowe do m.in.: Wilson Centre w Waszyngtonie (1985-1986), Deutsche Akademie der Wissenschaften (1993), Stanford Law School (1994) i Center for Study of Law and Society w University of California at Berkeley (1994).

Działalność społeczna i polityczna: W trakcie studiów należał do młodzieży akademickiej skupiającej się przy kościele św. Floriana, przy Kleparzu w Krakowie. Miał tam kontakt z ks. Karolem Wojtyłą, wówczas młodym wikarym. Ponadto był członkiem nieformalnych związków młodzieży krakowskiej, np. Klubu Logofagów – za co inwigilowano go i poddawano przesłuchaniom. W Warszawie z kolei na skutek zarzutów o „prowadzenie działalności antypaństwowej” po 3 latach funkcjonowania zamknięto kierowany przez niego Zakład Socjologii Norm i Patologii Społecznej. W ramach reperkusji prof. Podgóreckiego przeniesiono do Instytutu Filozoficznego UW, a wielu jego współpracowników usunięto z uniwersytetu. Podkreślić należy, że ani prof. Podgórecki, ani nikt z 18 pracowników jego zakładu nie był członkiem partii komunistycznej.

Nagrody i tytuły: nagroda Fundacji Alfreda Jurzykowskiego (1978) oraz Nagroda im. Prof. Bronisława Malinowskiego Polskiego Instytutu Naukowego w Ameryce w Nowym Jorku (1997); tytuł Członka Honorowego International Institute for the Sociology of Law w Oñati, w Hiszpanii (1998).

Zainteresowania badawcze, wybrane publikacje: socjologia prawa, socjotechnika, socjologia nauki; Założenia Polityki Prawa (1957), Charakterystyka Nauk Praktycznych (1962), Zjawiska prawne w opinii publicznej (1964), Prestiż Prawa (1966), Zasady Socjotechniki (1966), Socjologia Prawa (1967), Zasady Socjologii Prawa (1971), Poglądy Społeczeństwa Polskiego na Moralność i Prawo (1971, współautorstwo), Knowledge and Opinion about Law (1974, współautorstwo), Law and Society (1975), Practical Social Sciences (1975), Multidimensional Sociology (1979, współautorstwo), Polish Burial of Marxist Ideology (1981), Story of Polish Thinker (1986), A Sociological Theory of Law (1991), Social Oppression (1993), Polish Society (1994), Społeczeństwo polskie (1995), Higher Faculties (1997), Socjologiczna teoria prawa (1998).