Osiatyński, Wiktor

Osiatyński, Wiktor (1945-2017) – prawnik, socjolog, pisarz, publicysta, nauczyciel akademicki i działacz społeczny, specjalista w zakresie prawa konstytucyjnego, historii doktryn politycznych i prawnych oraz praw człowieka.

Kariera akademicka: Studiował prawo i socjologię na Uniwersytecie Warszawskim oraz w Polskiej Akademii Nauk. Uzyskał stopień naukowy doktora socjologii, a następnie doktora habilitowanego nauk prawnych. W latach 1991-1997 był dyrektorem Centrum Badań nad Konstytucjonalizmem w Europie Wschodniej w Chicago. W latach 1991-2001 pracował jako profesor wizytujący w University of Chicago Law School. W 1995 r. został profesorem Central European University w Budapeszcie. Od 2002 r. angażował się w rozwój multidyscyplinarnego centrum praw człowieka na University of Connecticut. Wykładał również m.in. na Uniwersytecie w Sienie, University of California w Los Angeles (UCLA), Columbia University, Stanford University i Harvard University. Był członkiem Komitetu Nauk Politycznych PAN.

Wyjazdy zagraniczne: Stany Zjednoczone – Chicago (dyrektor Centrum Badań nad Konstytucjonalizmem w Europie Wschodniej w latach 1991-1997, profesor wizytujący University of Chicago Law School w latach 1991-2001), Budapeszt – Central European University (od 1995 r.), University of Connecticut (od 2002 r.); wykłady i działalność akademicka również na uczelniach w Sienie, Los Angeles, Nowym Jorku, Stanford i Cambridge w stanie Massachusetts.

Działalność społeczna i polityczna: Brał udział w pracach nad przygotowaniem Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z 1997 r. Był aktywnym działaczem na rzecz praw człowieka, związanym z Helsińską Fundacją Praw Człowieka, w ramach której zainicjował powstanie Programu Spraw Precedensowych. Współtworzył Komisję Edukacji w Dziedzinie Alkoholizmu, działającą w ramach Fundacji im. Stefana Batorego oraz popularyzował wiedzę o uzależnieniach, w szczególności o alkoholizmie. Był jednym z inicjatorów powstania Partii Kobiet w 2006 r. i deklarował się jako feminista. Zasiadał w radzie Fundacji Centrum im. prof. Bronisława Geremka. Prowadził cykliczny program Zrozumieć świat w radiu TOK FM. 

Wyróżnienia i nagrody: odznaczony Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski (1997) oraz Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski (2011), uhonorowany odznaką ZAiKS-u (2009). Laureat Nagrody im. księdza Józefa Tischnera (2004), Nagrody im. Jerzego Zimowskiego (2011), Nagrody im. Pawła Włodkowica za działalność na rzecz praw człowieka (2016) oraz Nagrody za Odważne Myślenie im. Barbary Skargi (2016).

Zainteresowania badawcze, wybrane publikacje: prawo konstytucyjne, prawa człowieka, historia doktryn politycznych i prawnych, amerykańska myśl społeczna i polityczna, problematyka uzależnień. Autor m.in. książek W kręgu mitu amerykańskiego (1971), Stany Zjednoczone. Społeczeństwo i władza (1975), Ewolucja amerykańskiej myśli społecznej i politycznej (1983), Grzech czy choroba? (1992), Twoja konstytucja (1997), Tworzenie konstytucji w Polsce w latach 1989-1997 (wspólnie z Ryszardem Chruściakiem, 2001), O zbrodniach i karach (2003), Rzeczpospolita Obywateli (2004), Human Rights and Their Limits (2009; wydanie polskie: Prawa człowieka i ich granice, 2011), Rehab (2003), Litacja (2012), Rehabilitacja (2012) oraz Drogowskazy (2013). W swojej twórczości podejmował zagadnienia demokracji, praw i wolności obywatelskich, odpowiedzialności państwa, społeczeństwa obywatelskiego oraz uzależnień.