Walicki, Andrzej

Walicki, Andrzej (1930-2020) – filozof, historyk idei, znawca rosyjskiej myśli politycznej, współtwórca warszawskiej szkoły historii idei.

Kariera akademicka: Ze względu na działalność ojca w Armii Krajowej początkowo nie mógł podjąć wymarzonych studiów filozoficznych i w 1947 r. zapisał się na filologię rosyjską na Uniwersytecie Łódzkim. Rok później zmienił uczelnię oraz kierunek i w 1953 r. ukończył filozofię na Uniwersytecie Warszawskim.  Przez kilka następnych lat związany z tą uczelnią. Doktorat (1957) i habilitację (1964) uzyskał w Instytucie Filozofii i Socjologii Polskiej Akademii Nauk, a w 1972 r. – w wieku 42 lat – otrzymał profesurę. Z IFiS PAN związany był zawodowo przez dwie dekady aż do wyjazdu z Polski w 1981 r.  Przez kolejne pięć lat pracował jako wykładowca na Australijskim Uniwersytecie Narodowym w Canberze, a w latach 1986-1999 był profesorem prywatnego jezuickiego Uniwersytetu Notre Dame w Stanach Zjednoczonych.

Wyjazdy zagraniczne: W 1960 r. otrzymał stypendium Fundacji Forda na studia w Wielkiej Brytanii i Stanach Zjednoczonych.  Odwiedził wówczas m.in. Kolegium Wszystkich Zmarłych (All Souls College) Uniwersytetu Oksfordzkiego. Powrócił tam w roku akademickim 1966–1967 oraz jesienią 1973 r. w ramach stypendium (visiting fellowship). W 1976 r. jako profesor wizytujący prowadził wykłady na Uniwersytecie Stanforda. Opuścił Polskę w trakcie karnawału Solidarności i przez resztę kariery zawodowej pozostawał związany z zagranicznymi ośrodkami naukowymi. W latach 1981-1986 był zatrudniony jako wykładowca na Australijskim Uniwersytecie Narodowym w Canberze. Następnie przeniósł się do Stanów Zjednoczonych i do przejścia na emeryturę w 1999 r. był profesorem na Katolickim Uniwersytecie Notre Dame w stanie Indiana. W 2006 r. wrócił do Polski.

Działalność społeczna i polityczna: wiceprzewodniczący Komitetu Nauk Filozoficznych PAN (1968–1969), członek Komitetu Nauk Historycznych PAN, wiceprzewodniczący Komisji Historii Myśli Społecznej i Politycznej Polskiego Towarzystwa Historycznego (1975–1981).

Wyróżnienia i nagrody: członek rzeczywisty PAN, laureat Międzynarodowej Nagrody im. Eugenia Balzana (najważniejszej europejskiej nagrody w dziedzinie humanistyki, nazywanej humanistycznym Noblem), finalista Nagrody Literackiej „Nike” (2003) za publikację „Rosja, katolicyzm i sprawa Polska”;  odznaczony Krzyżem Komandorskim z Gwiazdą (1999) i Krzyżem Wielkim (2005) Orderu Odrodzenia Polski;  uhonorowany tytułem doktora honoris causa UŁ.

Zainteresowania badawcze, wybrane publikacje:  intelektualna historia Rosji (rosyjska myśl  filozoficzna, polityczna, społeczna i religijna), dzieje filozofii w Polsce,  historia głównych nurtów marksizmu. Najważniejsze prace: „Osobowość a historia. Studia z dziejów literatury i myśli rosyjskiej” (1959), „W kręgu konserwatywnej utopii. Struktury i przemiany rosyjskiego słowianofilstwa” (1964), „Rosyjska filozofia i myśl społeczna od oświecenia do marksizmu” (1973), „Między filozofią, religią i polityką. Studia o myśli polskiej epoki romantyzmu” (1983), „Spotkania z Miłoszem” (1985), „Trzy patriotyzmy. Trzy tradycje polskiego patriotyzmu i ich znaczenie współczesne”(1991), „Marksizm i skok do królestwa wolności. Dzieje komunistycznej utopii” (1995), „Rosja, katolicyzm i sprawa Polska” (2002) oraz „O Rosji inaczej” (2019).