Sztompka, Piotr

Sztompka, Piotr (1944- ) – socjolog, prawnik, wykładowca akademicki.

Kariera akademicka: Absolwent prawa i socjologii na Uniwersytecie Jagiellońskim (1966). W wieku 26 lat – w 1970 r. – otrzymał stopień naukowy doktora nauk humanistycznych w dziedzinie socjologii. W 1972 r. w ramach programu Fulbrighta wyjechał na staż naukowy do University of California w Berkeley, a następnie Harvard University. Tam poznał Roberta K. Mertona i Jeffreya C. Alexandra, którzy wywarli wpływ na jego dalsze badania. Po powrocie ze Stanów Zjednoczonych habilitował się na UJ. Miał wówczas 30 lat. W 1974 r. rozpoczął pracę na UJ na stanowisku docenta i objął „Zakład Socjologii Ogólnej i Metodologii Socjologii”, przemianowany w 1980 r. na „Zakład Socjologii Teoretycznej”, którym przez wiele lat szefował. W 1984 r. wyjechał na stypendium American Council of Learned Societies do USA na University of Michigan. W 1987 r. nadano mu profesurę zwyczajną. Od 1994 r. członek korespondent, a od 2002 r. członek rzeczywisty Polskiej Akademii Nauk, należy też do zagranicznych akademii nauk – Academia Europaea (od 1990 r.) i American Academy of Arts and Sciences (zagraniczny członek honorowy od 1996 r.).

Wyjazdy zagraniczne: USA (m.in.: University of California w Berkeley, Harvard University, Columbia University w Nowym Jorku, California State University w Los Angeles, University of Michigan), Argentyna, Australia, , Austria, Kanada, Meksyk, Niemcy, Norwegia, Szwecja, Rosja, Wielka Brytania, Włochy.

Nagrody, odznaczenia i tytuły: laureat Nagrody Wydziału I PAN im. Leona Krzywickiego (1975), Nagrody I Stopnia Ministra Edukacji Narodowej (sześciokrotnie), Nagrody Naukowej Prezesa Rady Ministrów (1995 i 2001), New Europe Prize (nagroda 6 centrów badań zaawansowanych w USA i w Europie dla uczonego z Europy Środkowej i Wschodniej, 1995), Nagrody Fundacji na Rzecz Nauki Polskiej („polski Nobel”, 2006); odznaczony Medalem Komisji Edukacji Narodowej (1991), Złotym Krzyżem Zasługi (1989), Krzyżem Oficerskim Odrodzenia Polski (2000), Krzyżem Komandorskim z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski, Medalem Merentibus (najwyższym wyróżnieniem UJ, 2006); uhonorowany tytułem doktora honoris causa Rosyjskiego Państwowego Uniwersytetu Społecznego (RGSU) w Moskwie, Uniwersytetu Soedertorn w Sztokholmie, Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie, Akademii Pedagogiki Specjalnej w Warszawie oraz profesorem honorowym Universidad de Museo Social w Buenos Aires.

Zainteresowania badawcze, wybrane publikacje: teoria socjologiczna, zmiana społeczna, transformacja systemowa, koncepcje traumy społecznej, socjologia wizualna, socjologia życia codziennego; „Metoda funkcjonalna w socjologii i antropologii społecznej” (1971), „System and Function: Toward a Theory of Society” (1974), „Teoria i wyjaśnienie: z metodologicznych problemów socjologii” (1974), „Sociological Dilemmas: Toward Dialectic Sociology” (1979), „Robert K. Merton: An Intellectual Profile” (1986, 1987), „Rethinking Progress” (razem z Jeffreyem C. Aleksandrem 1990), „Society in Action: the Theory of Social Becoming” (1991), e „The Sociology of Social Change” (1993), „Cultural Trauma and Collective Identity” (praca zbiorowa, 2004), „Socjologia: analiza społeczeństwa” (2002), „Socjologia wizualna: fotografia jako metoda badawcza” (2005), „Zaufanie: fundament społeczeństwa” (2007), „Kapitał społeczny” (2016), „Słownik socjologiczny” (2020) i „Socjologia: wykłady o społeczeństwie” (2021).